2-6-2. نسبتهای نقدینگی27
2-6-3. نسبتهای مربوط به مدیریت داراییها27
2-6-4. نسبتهای مربوط به مدیریت بدهیها27
2-6-5. نسبتهای سودآوری28
2-6-7. نسبتهای قیمت بازار28
2-7.معیارهای اقتصادی، ارزیابی عملکرد مالی29
2-8.معیارهای سودآوری شرکت29
2-9. معیارهای ارزش بازار شرکت34
2-10.سیاست تقسیم سود37
2-11. انواع سیاست های تقسیم سود38
2-12. عوامل تاثیر گذار بر سیاست تقسیم سود شرکت42
2-13. نقش مدیریت در گزارشگری44
2-14. مفهوم مدیریت سود45
2-15. روشهای مدیریت سود47
2-16. عوامل و انگیزهها از مدیریت سود49
2-17. ابزارها ی اندازهگیری مدیریت سود53
2-18. تحقیقات انجام شده داخلی56
2-19. تحقیقات انجام شده خارجی71
فصل سوم:روش تحقیق
3-1.مقدمه78
3-2.روش تحقیق79
3-3.تعریف و تبیین جامعه80
3-4.نمونه آماری و روش نمونه گیری80
3-5.قلمرو زمانی تحقیق82
3-6. قلمرو مکانی تحقیق82
3-7. قلمرو موضوعی تحقیق82
3-8.تعریف عملیاتی متغیرهای تحقیق83
3-9.سوألات تحقیق87
3-10.فرضیه های تحقیق88
3-11.ابزار گردآوری دادهها88
3-12.روش آزمودن فرضیه های تحقیق89
3-13.رگرسیون لجستیک92
فصل چهارم:تجزیه و تحلیل نتایج تحقیق
4-1.مقدّمه112
4-2.آمار توصیفی تحقیق113
4-3.آزمون فرضیه های تحقیق115
4-3-1. آزمون فرضیه اوّل.115
4-4-2. آزمون فرضیه دوم.123
4-4-3. آزمون فرضیه سوم.129
فصل پنجم: نتیجهگیری و پیشنهادات
5-1.مقدمه136
5-2. خلاصه تحقیق137
5-2-1. نتایج فرضیه اول :138
5-2-2. نتایج فرضیه دوم :138
5-2-3. نتایج فرضیه سوم :139
5-2.محدودیتهای تحقیق140
5-3.پیشنهادات برای استفادهکنندگان140
5-4.پیشنهادات برای تحقیقات آتی141
پیوستها
پ-1. اسامی شرکتهای نمونه143
پ-2. آمار توصیفی -متغیرهای کنترل143
منابع و مآخذ فارسی145
منابع و مآخذ انگلیسی150
منابع و مآخذ انگلیسی

چکیده:
با افزایش گرایش اقتصاد کشورها به سمت خصوصیسازی و مشارکت آحاد جامعه در تأمین سرمایه مورد نیاز شرکتها ارزیابی نتایج عملکرد بخصوص نتایج عملکرد مالی شرکتها دیگر منفعت انفرادی نداشته و منافع گروه کثیری از آحاد جامعه را تحت تأثیر قرار میدهد، پیرامون این قضیه در این تحقیق سعی شده با توجه به به نیاز اقتصادی کشور(ایران) به سرمایه گذاری بخش خصوصی و مهمتر از آن، استفاده کارآمد از منابع مالی کشور، جهت شفاف سازی در نحوه ارزیابی معیارهای مالی ارتباط کیفیت اقلام تعهدی شرکتها(در غالب شرکتهای با کیفیت اقلام تعهدی بالا و شرکتهای با اقلام تعهدی پایین) با سه معیارمالی اعم از؛ نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام، نسبت بازدهی ارزش ویژه، و نسبت سود تقسیمی امورد بررسی قرا گرفته شده است .این تحقیق بر اساس یک طرح پژوهشی کاربردی از نوع نیمه تجربی و با استفاده از رویکرد پس رویدادی به روش رگرسیون لجستیک باینری در یک بازه زمانی از سال ۱۳۸۷ تا سال ۱۳۹۲ بوده است. تعداد نمونه در این تحقیق مبتنی بر ۵۱ شرکت از شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران (۳۰۶ نمونه سال-شرکت) در نظر گرفته شده است. نتایج حاصل از این تحقیق نشان میدهد که ارتباط بین متغیرهای؛ نسبت قیمت بازار به ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام و نسبت درصد سود تقسیمی با کیفیت اقلام تعهدی اختیاری از لحاظ معنادی قابل قبول نمیباشد ولی نتایج در رابطه با بررسی رابطه بین نسبت بازدهی ارزش ویژه با کیفیت اقلام تعهدی اختیاری نشان میدهد که این دو متغیر نسبت به یکدیگر دارای یک رابطه معکوس معنادار میباشد.
واژگان کلیدی:
سیاست تقسیم سود شرکت، سودآوری شرکت، ارزش شرکت، نسبت سود تقسیمی، نسبت بازدهی ارزش ویژه، نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام، مدیریت سود و کیفیت اقلام تعهدی اختیاری.

فصل اول:
کلیات تحقیق
مقدمه
فصل ابتدائی هر پایان نامه اختصاص به کلیات تحقیق یا همان شکل تکامل یافته طرح تحقیق اولیه دارد که در برگیرنده کلیّاتی مختصر و جامع از تمام فصول تحقیق انجام شده است. در این فصل ابتدا به تشریح بیان مسئله و سوألات تحقیق پرداخته شده و سپس در ادامه؛ اهمیّت و ضرورت تحقیق، فرضیههای تحقیق، روش شناسی تحقیق، ، جامعه آماری، روش نمونه گیری و حجم نمونه، روش جمع آوری دادهها و اطلاعات و متغیرهای مورد بررسی تحقیق، روش تجزیه و تحلیل دادهها مورد تشریح قرار گرفته شده است. در انتها نیز ساختار کلی از فصول بعدی تحقیق مورد اشاره قرار گرفته شده است.
تعریف مسئله و سوالات تحقیق
صورتهای مالی، گزارشات حسابداری هستند که توسط یک شرکت به طور دوره ای (معمولا سه ماه یا سالیانه ) منتشر میشوند اطلاعات عملکردی گذشته و همچنین تصویری از داراییهای شرکت و تامین مالی برای آن داراییها را ارائه میدهند(بِرک 1 و همکاران 2012: 25). این اطلاعات مالی در مورد یک شرکت بسیار با اهمیت هستند، چراکه مبنای تصمیم گیری در مورد شرکت و ارتباطات با شرکت برای بسیاری از افراد درون سازمانی و بیرون سازمانی(لَشِر2 2008: 68) ،اعم از سرمایه گذاران، تحلیل گران مالی و سایر اشخاص ذینفعان خارجی3(مانند اعتباردهندگان) است(بِرک و همکاران 2012: 25). در این بین، سرمایه گذاران به عنوان تامین کنندگان سرمایه متضمن ریسک واحد تجاری و مشاورین آنها( که از این پس تحلیل گران مالی نامیده خواهند شد) علاقهمند به اطلاعاتی در مورد ریسک ذاتی و بازده سرمایه گذاری های خود می باشند، اینان به اطلاعاتی نیاز دارند که بر اساس آن بتوانند در مورد خرید، نگهداری یا فروش سهام تصمیم گیری نمایند و عملکرد مدیریت واحد تجاری و توان واحد تجاری را در جهت پرداخت سود سهام مورد ارزیابی قرار دهند(سازمان حسابرسی: 756). و این ارزیابی، به طور معمول برای سرمایهگذاران و تحلیلگران مالی از طریق معیارهایی از قبیل؛ ، سود هر سهم4، سود تقسیمی هر سهم5، نسبت درصد سود تقسیمی6، نسبت بازده درآمدی هر سهم7، نسبت ارزش بازار هر سهم به سود هر سهم8 ، نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام(نسبت ارزش بازار هر سهم به ارزش دفتری هر سهم)9 ، نسبت بازدهی ارزش ویژه10، نسبت بازدهی داراییها11، نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام12 و قیمت بازار هر سهم13 انجام میشود.
حال با توجه به تشریحاتی که انجام شد، قضاوت صحیح و آگاهانه در مورد هر یک از این معیارهای مالی بسیار باهمیت است. چرا که این موضوع می تواند باعث جلب اعتماد جامعه و به تبع آن ایجاد شرایط مساعد برای رشد اقتصادی از طریق سرمایه گذاری بخش خصوصی و در مقابل نتایج از این اعتماد باعث استفاده کارآمد از منابع مالی کشور و در نهایت افزایش رفاه اقتصادی و اجتمائی جامعه در هر کشوری می شود. پیرامون این قضیه با توجه به به نیاز اقتصادی کشور(ایران) به سرمایه گذاری بخش خصوصی و مهمتر از آن، استفاده کارآمد از منابع مالی کشور بسیار حائز اهمیت است، بنحوی که در طی سالهای اخیر سرمایه گذاری افراد معمول از نوع سهام به سرمایه گذاریهای کاذب(سکه،دلار و..) سوق داشته است و این موضوع به دلایلی چون ضعف بازار سرمایه ایران اشاره می شود.
اما باید اذعان داشت که دلایل مورد اشاره( این افراد) همگی ناشی از ضعف بازار سرمایه نیست و بخش عمدهای از آن به دلیل عدم شناخت صحیح و عدم توجه سرمایه گذاران به نوع مدیریت سود شرکتها است که این موضوع باعث می شود معیارهای مالی مورد نظر از جانب سرمایه گذارن دچار تزلزل مقدار(افزایش یا کاهش) شود. البته به این مفهوم که معیارهای مالی تماماً برگرفته از گزارشات مالی هستند که برگرفته از دیدگاه های خاص مدیران است14.
به این نحو که مدیران، از طریق اعمال نظرات و همچنین با در اختیار داشتن ابزاری میتوانند محتوی گزارشهای مالی را به نحوی تغییر دهند که برای استفاده کنندگان به گونهای جذاب به نمایش گذاشته شوند، و این موضوع مخصوصا در رابطه با سود شرکت که مورد توجه،علاقه و مبنای محاسبه معیارهای مالی برای بسیاری از استفاده کنندگان از صورتهای مالی است، رخ می دهد.
و در مفهوم کلی به این اعمال نظرها و اختیارات از سوی مدیران، مدیریت سود15 گفته میشود.
طبق تعریف(هیلی و واهلن16 1999: 368) “مدیریت سود زمانی رخ می دهد که مدیران قضاوت خویش را در گزارشگری مالی و در نحوه ثبت و گزارش مبادلات بصورتی وارد نمایند که تغییری در محتوای گزارش های مالی صورت داده؛ یا برخی از سهامداران را نسبت به عملکرد اقتصادی شرکت گمراه نمایند، و یا بر معیارها و پیامدهای قراردادی که وابسته به ارقام حسابداری گزارش شدهاند، تاثیر گذارند”.
همچنین طبق تعریف(اسکات17 2012: 423)”مدیریت سود عبارت است از انتخاب رویههای حسابداری و یا اقداماتی که توسط مدیران در تاثیر گذاری بر درآمدها به منظور بدست آوردن اهداف خاص از گزارش این درآمدها انجام می شود”.
حال توجه به مسئله فوق، بسیار حائز اهمیت است که، ارزیابی عملکرد مالی شرکتها( مبتنی بر بررسی معیارهای مالی شرکتها) می بایست با در نظر گرفتن کیفیت”اقلام تعهدی اختیاری”18 که به عنوان مهمترین ابزار از مدیریت سود شرکتها میباشد19، انجام گیرد. یعنی به این نحو که سرمایه گذاران و تحلیل گران مالی می بایست کیفیت اقلام تعهدی اختیاری شرکتها را به عنوان یک مبنا20 در نظر بگیرند و قضاوتها و در نهایت تصمیم گیریهای اقتصادی خود را بر اساس این مبنا انجام دهند. و باعث مقایسه صحیح و منطقی از شرکتها از طریق دسته بندی شرکتها بر مبنای دارا بودن کیفیت مناسب از اقلام تعهدی اختیاری شوند، که به نوعی این عمل باعث خنثی شدن اقدامات مدیریت در راستای اهداف از مدیریت سود میشود.
در این راستا با توجه به متعدد بودن معیارهای مالی مورد توجه از سوی سرمایه گذاران و تحلیل گران مالی از معیارهای؛ نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام، نسبت بازدهی ارزش ویژه و نسبت سود تقسیمی انتخاب به عمل آمده است که هریک از این معیارهای مالی به ترتیب به عنوان معیارهایی از سنجش؛ ارزش شرکت21، سودآوری شرکت22 و سیاست تقسیم سود شرکت23 در ارتباط با کیفیت اقلام تعهدی اختیاری در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفت شده است، که دلایل از انتخاب این معیارهای مالی در این تحقیق، اهمیت این معیارها با توجه به تحقیقات انجام شده24 و همچنین در نظر گرفتن ضرورت نیاز سرمایه گذاران است که در آن؛
نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام25:
به عنوان معیاری در جهت سنجش و مقایسه ارزش بازار یک شرکت در مقایسه با سایر شرکتها محسوب می شود به نحوی که چنانچه میزان مقدار عددی این نسبت چنانچه پایینتر از یک باشد نشان دهنده پایین بودن ارزش بازار یک شرکت نسبت به ارزش دفتری آن و چنانچه این مقدار یک باشد نشان دهنده برابری ارزش بازار و ارزش دفتری یک شرکت است و به تبع زمانی که این مقدار هر چقدر بالاتر از یک باشد گویای این مطلب است که ارزش بازار یک شرکت فراتر از ارزش دفتری آن است.
نسبت بازدهی ارزش ویژه26 :
نسبت بازدهی ارزش ویژه از جمله نسبتهایی که در رابطه با بررسی و سنجش عملکرد و سودآوری یک شرکت استفاده می شود مبنی بر اینکه هر چقدر این نسبت بالاتری باشد نشان دهنده سودآوری و در مفهوم کلیتر بالا بودن نرخ رشد سود شرکتها است.
نسبت سود تقسیمی27 :
مشابه بسیاری از سرمایه گذاران معمول در کشورهای مختلف ،عده قابل توجهی از سرمایه گذاران را سرمایه گذاران دایمی28 تشکیل میدهند، که بنا به رویکرد و هدف خود از سرمایه گذاری توجه خاصی به کسب سود دارند، و میزان توجه آنها نسبت به افزایش و یا کاهش در قیمت سهام ناچیز است، چراکه هدف اصلی این گونه سرمایه گذاران ثبات و نیز بالا بودن در میزان سود تقسیمی شرکت در سالهای مختلف است ،که به نوعی از سود دریافتی، گذران زندگی خود را می کنند و به نوعی این نسبت یکی از معیارها در رابطه با سنجس سیاست تقسیم سود (توزیع سود) شرکتها محسوب میشود و از توجهات بسیاری از سرمایه گذاران و تحلیل گران محسوب میشود.
با توجه به تشریحات بیان شده از مسئله می توان سوالات تحقیق را چنین بیان کرد؛
– آیا ارزش بازار شرکت‌ها(مبتنی بر نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام) تاثیر معنی‌داری برکیفیت اقلام تعهدی اختیاری دارد؟
– آیا میزان عملکرد یا سودآوری شرکت‌ها(مبتنی بر نسبت بازدهی ارزش ویژه)تاثیر معنی‌داری برکیفیت اقلام تعهدی اختیاری دارد؟
-آیا سیاست تقسیم(توزیع) سود شرکت‌ها(مبتنی بر نسبت سود تقسیمی) تاثیر معنی‌داری برکیفیت اقلام تعهدی اختیاری دارد؟
ضرورت انجام تحقیق
با توجه به نیاز روز افزون شرکتها به تامین سرمایه مورد نیازشان، مشارکت آحاد جامعه بخصوص بخش خصوصی یک ضرورت محسوب میشود در این راستا آگاهی دادن افراد در نحوه تحلیل گزارشهای مالی شرکتها، باعث ایجاد قضاوت صحیح و منطقی در تصمیم گیریهای این افراد و به تبع باعث رضایت مندی این افراد از تصمیم گیریها و فعالیت خود در فعالیتهای بورسی سهام میشود که این خود موجب بهبود شرایط مساعد برای رشد اقتصادی و در نهایت افزایش رفاه اقتصادی از طریق سرمایه گذاری بخش خصوصی و استفاده کارآمد از منابع مالی کشور می شود. پیرامون این مسئله میتوان ضرورت انجام این تحقیق مبنی بر” بررسی رابطه(تاثیر) ارزش شرکت، سودآوری و سیاست‌های تقسیم سود بر کیفیت اقلام تعهدی اختیاری (غیرنرمال) شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران” را حائز اهمیت و لازم دانست.
اهداف تحقیق
نتایج کاربردی حاصل از این تحقیق برای طیف گسترده ای از استفاده کنندگان از جمله؛ سرمایه گذاران، اعتبار دهندگان، موسسات مالی و اعتباری، مدیران شرکتها، و همچنین تحلیل گران مالی، مراجع سازمان بورس و اوراق بهادار، محققان دانشگاهی، حسابرسان مستقل و درنهایت مراجع تدوین استاندارد و مقامات مالیاتی مفید میباشد که به اختصار این نتایج به شرح زیر میباشند؛
در ابتدا این تحیق به طور ویژه معطوف به نیازهای سرمایه گذاران بالقوه و بالفعل، و همچنین تحلیل گران مالی بازار سرمایه می باشد که با توجه به دیدگاه افراد سرمایه گذار آنها را از طریق انتخاب بهترین گزینه مناسب برای خرید، نگهداری و فروش سهام راهنمایی می نماید.
در ارزیابی شرکت مبنی بر داشتن نقدینگی لازم ، تداوم فعالیت و سودآوری در راستای ارزیابی توانایی شرکت بر پرداخت اصل و فرع بدهی ها(طلب اعتباردهندگان و مؤسسات مالی و اعتباری) دارد.، برای اعتبار دهندگان، موسسات مالی و اعتباری و تحلیل گران مالی بازار سرمایه (به عنوان مشاورین) مفید می باشد.
موجب آگاهی هر چه بیشتر حسابرسان مستقل و مراجع تدوین استاندارد مبنی بر منطبق بودن اقدامات مدیریت با فعالیتهای مجاز طبق قوانین و مقررات میشود.
موجب آگاهی و تعیین معیارهای صحیحتر از سوی مراجع سازمان بورس و اوراق بهادار برای ارزیابی شرکتهای در جریان ورود و فعال در بورس و نیز تحلیلهای مناسب مراجع مالیاتی از جهت سود گزارش شده شرکتها می شود.
برای مدیران شرکتها که می خواهند به نحو بهتری سیاستهای مدیریتی خود را اعمال نمایند در نظر داشتن این موضوعات میتواند کمک شایانی را به این افراد نماید.
ایجاد الگوی مناسبی را در تحقیقات بعدی برای کلیه محققان و افراد علاقهمند به تحقیق به همراه خواهد داشت .
فرضیههای تحقیق
فرضیههای طرح شده در این تحقیق مبتنی بر بررسی رابطه معیارهای نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام، نسبت بازدهی ارزش ویژه و نسبت سود تقسیمی با کیفیت اقلام تعهدی اختیاری است که این معیارهای مالی به ترتیب بعنوان معیاری از سنجش ارزش بازار شرکت، سودآوری شرکت و سیاست تقسیم(توزیع) سود شرکتها محسوب میشوند.
فرضیه اول:
– ارزش بازار شرکت‌ها(مبتنی بر نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام) تاثیر معنی‌داری بر کیفیت اقلام تعهدی اختیاری دارد.
فرضیه دوم:
– میزان عملکرد یا سودآوری شرکت‌ها(مبتنی بر نسبت بازدهی ارزش ویژه) تاثیر معنی‌داری بر کیفیت اقلام تعهدی اختیاری دارد.
فرضیه سوم:
– سیاست تقسیم سود شرکت‌ها(مبتنی بر نسبت سود تقسیمی) تاثیر معنی‌داری بر کیفیت اقلام تعهدی اختیاری دارد.
روش شناسی تحقیق
این پژوهش به لحاظ هدف، از نوع کاربردی و طرح پژوهش آن از نوع نیمه تجربی29 با استفاده از رویکرد پس رویدادی30 است. این تحقیق از لحاظ ماهیت پژوهشی جزو پژوهش‌های توصیفی-مقایسه ای از نوع رگرسیون لجستیک محسوب می شود. همچنین جهت آزمون فرضیه ها از نرم افزار SPSS 22 استفاده به عمل آمده است.
جامعه آماری، روش نمونهگیری و حجم نمونه
جامعه آماری این تحقیق مشتمل بر تمامی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد که طی سالهای ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۲ در بورس فعالیت داشتهاند.
همچنین انتخاب نمونه از جامعه آماری فوق به صورت روش حذفی سیستماتیک با در نظر گرفتن تمامی شرایط زیر انجام گرفته شده است.
۱ . دوره مالی آنها منتهی به پایان اسفند ماه باشد و اطلاعات مالی آنها نیز در دسترس باشد.
۲.شرکتها میبایست در طی سه دوره انتهایی پژوهش سوده باشند.
۳ . جزء شرکتهای سرمایهگذاری، واسطهگری مالی، بیمهها و بانکها نباشند.
۴ . طی بازه زمانی مذکور تغییر سال مالی نداشته باشند.
۵ . در بازه زمانی تحقیق نماد معاملاتی آن در تابلو اصلی یا فرعی یا بازار ثانویه توقف بیش از چهار ماه نداشته باشد.
۶ . مشمول شرکتهای موضوع ماده (۱۴۱) قانون تجارت31 و اصلاحات پس از آن نباشند.
پس از اعمال شرایط فوق تعداد ۵۱ شرکت حاصل شد که با توجه به طول ۶ دوره مالی تعداد ۳۰۶ نمونه به صورت سال- شرکت جهت انجام روشهای آماری انتخاب به عمل آمده است.
روش جمعآوری اطلاعات و متغیرهای تحقیق
در این پژوهش جهت جمع آوری دادههای پژوهش مبتنی بر ارقام و اطلاعات واقعی بازار سهام و صورتهای مالی شرکتها از اطلاعات موجود در سایت بورس اوراق بهادار تهران و نرم افزار رهآوردنوین استفاده شده است
متغیرهای این پژوهش شامل سه متغیر مستقل32؛ نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام، نسبت بازدهی ارزش ویژه، و نسبت سود تقسیمی( که به ترتیب به عنوان معیارهایی از سنجش ” ارزش شرکت، سودآوری شرکت، و سیاست تقسیم سود شرکت ” هستند)، و یک متغیر وابسته33؛ اقلام تعهدی اختیاری و چهار متغیر کنترل34 شامل؛ اندازه شرکت، اهرم مالی، عمر شرکت، و نوع گزارش حسابرسان مستقل است.
الف: متغیّرهای مستقل :
نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام35:
به عنوان معیاری در جهت سنجش و مقایسه ارزش بازار یک شرکت در مقایسه با سایر شرکتها محسوب می شود به نحوی که چنانچه میزان مقدار عددی این نسبت چنانچه پایینتر از یک باشد نشان دهنده پایین بودن ارزش بازار یک شرکت نسبت به ارزش دفتری آن و چنانچه این مقدار یک باشد نشان دهنده برابری ارزش بازار و ارزش دفتری یک شرکت است و به تبع زمانی که این مقدار هر چقدر بالاتر از یک باشد گویای این مطلب است که ارزش بازار یک شرکت فراتر از ارزش دفتری آن است.
نسبت بازدهی ارزش ویژه36 :
نسبت بازدهی ارزش ویژه از جمله نسبتهایی که در رابطه با بررسی و سنجش عملکرد و سودآوری یک شرکت استفاده می شود مبنی بر اینکه هر چقدر این نسبت بالاتری باشد نشان دهنده سودآوری و در مفهوم کلیتر بالا بودن نرخ رشد سود شرکتها است.
نسبت درصد سود تقسیمی:
نسبت درصد سود تقسیمی عبارت است از نسبت سود نقدی تقسیمی هر سهم به سود اعلام شده هر سهم شرکت37، این نسبت نشان میدهد که چه نسبت از سود هر سهم بین سرمایه گذاران تقسیم شده است
ب: متغیر وابسته :

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

اقلام تعهدی اختیاری38: شامل اقلام تعهدی هستند که طی یک فرآیند غیرعادی ناشی از تحریفات و دستکاری های مدیریت به منظور مدیریت سود ایجاد میشوند(رُونِن و یاری 2008: 381).
ج:‌متغیر های کنترلی :
متغیرهای کنترل این تحقیق شامل اندازه شرکت، اهرم مالی، عمر شرکت و نوع گزارش حسابرسان مستقل می باشد.
نحوه اندازه گیری متغیرها:
اندازه گیری متغیرهای وابسته، مستقل و کنترل مبنتی بر فرمولها و اطلاعاتی است که از صورتهای مالی شرکتها از طریق نرم افزار اکسل و نرم افزار SPSS انجام گرفته شده است.
۱ . متغیرهای مستقل :
(“قیمت بازار سهام ” )/” ارزش دفتری سهام” “=نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام”
“سود خالص شرکت” /”میانگین حقوق صاحبان سهام” “=نسبت بازدهی ارزش ویژه ”
” ” “سود تقسیمی شرکت” /”سود خالص شرکت” “=” “میزان سود تقسیمی هر سهم ” /” سود هرسهم اعلام شده شرکت” “=نسبت درصد سود تقسیمی”
۲ . متغیر های کنترل:
اندازه شرکت39: برحسب لگاریتم طبیعی مجموع حجم درآمدهای عملیاتی شرکت تعریف می شود.
اهرم مالی40: بر حسب نسبت مجموع بدهیها به مجموع داراییها تعریف میشود.
“مجموع بدهیها” /”مجموع داراییها” “=اهرم مالی”
عمر شرکت41: بر حسب لگاریتم طبیعی از زمان تاسیس شرکت تا کنون تعریف میشود.
نوع گزارش حسابرسان مستقل42: به طور کلی نوع گزارش(اظهار نظر) حسابرس مستقل نسبت به صورتهای مالی شامل چهار نوع گزارش؛گزارش مطلوب(مقبول)، گزارش مشروط، گزارش عدم اظهار نظر وگزارش مردود میباشد، حسب این مورد این متغیر را به صورت قیاسی43 تعریف نمودهایم که در آن برای گزارش نوع مطلوب عدد یک، گزارش مشروط عدد دو، گزارش عدم اظهار نظر عدد سه وگزارش مردود عدد چهار درنظر گرفته شده است.
۳ . متغیر وابسته :
نحوه محاسبه اقلام تعهدی اختیاری به عنوان متغیر تابع پاسخ این تحقیق مبتنی به مراحل زیر است؛
الف. محاسبه اقلام تعهدی کل؛
Total Accruals=Net Income- Cash Flow from Operations
مجموع اقلام تعهدی= سود خالص-جریان های نقدی عملیاتی
فرمول فوق مطابق با استانداردهای بین المللی است که در آن صورت جریان وجوه در در سه طبقه تهیه می شود و با تاکید به اینکه در ایران صورت جریان وجوه نقد در پنج طبقه تهیه می شود،این موضوع موجب ایجاد تفاوتهایی در رابطه با اقلام ورودی و خروجی در بین طبقات نسبت به نوع سه طبقه ای مرسوم در استانداردهای بین المللی می شود، لذا میزان اقلام تعهدی با توجه به این تفاوتها (در ایران) از طریق فرمول زیر محاسبه میشود(خلیفه سلطانی و همکاران 1389: 66)؛
مجموع اقلام تعهدی= سود قبل از اقلام غیر مترقبه و عملیات مستمرمم( جریانهای نقدی عملیاتی طبق صورت جریان وجوه نقد+سود سهام پرداخت شده+جریانهای نقدی مرتبط با بازده سرمایهگذاریها و سود پرداختنی بابت تامین مالی_جریانهای نقدی مرتبط به مالیات).
ب. تفکیک مجموع اقلام تعهدی:
Total Accruals (TA) =Non-Discretionary Accruals (NDA) T+Discretionary Accruals (DA)
TA=NDA+DA
مجموع اقلام تعهدی: اقلام تعهدی غیر اختیاری+ اقلام تعهدی اختیاری(غیر عادی)
در رابطه فوق، بخش غیر اختیاری اقلام تعهدی از طریق مدل رگرسیونی خطی پیرسون زیر(مدل کشف مدیریت سود ، جونز تعدیل شده ۱۹۹۵”(دیچاو و اِسلُون44 1995)( برآورد می شود؛
NDA__=α_۱ (۱/A_(τ-1) )+α_2 (〖∆REV〗_τ-〖∆REC〗_τ )+α_3 (PPE_τ )
::REVRدرآمد سالد منهای درآمد سال -1 هم مقیاس شده توسط کل دارایی ها در سال -1
-RECR تغییر در حسابهای دریافتنی از پایان دوره قبل تا و دوره جاری.
:PPEPناخالص میزان اموال، ماشین آلات و تجهیزات در سال در سال -1 هم مقیاس شده توسط کل دارایی ها در سال -1
: A:-۱جمع کل دارایی های در سال ج-1
-۱، ،۲ و ۳ پارامترهای خاص شرکت هستند.
برآورد پارامترهای 1، ،2 و 3 از طریق برآورد رگرسیونی مدل زیر در دوره برآورد بدست می آید؛
TA_t=〖 a〗_۱ (۱/A_(τ-1) )+a_2 (〖∆REV〗_t-〖∆REC〗_τ )+a_3 (PPE_t )+υ_t
در ادامه پس از محاسبه اقلام تعهدی اختیاری هریک از شرکتها، میانگین پیراسته(۵%) این مقدار را محاسبه نموده وآن را مبنای طبقه بندی شرکتها قرار می دهیم به این نحو که شرکتهایی که مقدار اقلام تعهدی اختیاری آنها مساوی ویا بالاتر از مقدار میانگین پیراسته این رقم در بین شرکتها باشد به عنوان شرکتهای با اقلام تعهدی اختیاری با کیفیت پایین در نظر گرفته شده و در مقابل شرکتهایی که مقدار اقلام تعهدی اختیاری آنها کمتر از مقدار میانگین پیراسته این رقم در بین شرکتها باشد به عنوان شرکتهای با اقلام تعهدی اختیاری با کیفیت بالا در نظر گرفته می شوند.
روش تجزیه و تحلیل داده ها
همانطور که در مطالب قبل تشریح شد پس از محاسبه اقلام تعهدی اختیاری به صورت مقطعی45 ، و نیز مشخص شدن نوع کیفیت اقلام تعهدی اختیاری شرکتها ، شرکتها را به صورت دودوئی طبقه بندی میکنیم که در آن برای شرکتهای دارای اقلام تعهدی اختیاری با کیفیت بالا عدد یک و برای شرکتهای دارای اقلام تعهدی اختیاری با کیفیت پایین عدد دو را در نظر میگیریم و به این صورت متغیر پاسخ تحقیق در رگرسیون لجستیک به صورت باینری تعریف میشود.
در ادامه برای آزمون هریک از فرضیات به ترتیب از مدل های رگرسیونی لجستیک زیر استفاده می شود که در رابطه با هر فرضیه مدل رگرسیونی مربوط به آن به صورت ترکیب-مقطعی برای ۳۰۶ نمونه سال-شرکت انجام می گیرد.
Ln(π_i/(1-π_i ))=β_0+β_1 〖M/B〗_it+β_2 Size_it+β_3 Age_it+β_4 FLR_it 〖+β〗_5 TAR_it+ε
Ln(π_i/(1-π_i ))=β_0+β_1 ROE_it+β_2 Size_it+β_3 Age_it+β_4 FLR_it 〖+β〗_5 TAR_it+ε
Ln(π_i/(1-π_i ))=β_0+β_1 POR_it+β_2 Size_it+β_3 Age_it+β_4 FLR_it 〖+β〗_5 TAR_it+ε
iii: وقوع حادثه”اقلام تعهدی اختیاری با کیفیت بالا” که عدد “۱” را به خود اختصاص میدهد.
1-11i: عدم وقوع حادثه”اقلام تعهدی اختیاری با کیفیت پایین” که عدد “۰” را به خود اختصاص میدهد.
ساختار کلی تحقیق
فصل اوّل مربوط به کلیّات تحقیق؛ اعم از بیان مسئله و سوألات تحقیق، ضرورت انجام تحقیق، اهداف تحقیق، فرضیههای تحقیق ، روش شناسی تحقیق، جامعه آماری، روش نمونه گیری و حجم نمونه، روش جمعآوری اطلاعات و متغیرهای تحقیق و روش تجزیه و تحلیل دادهها بود که به اختصار بیان شد.
فصل دوم به بررسی ادبیات تحقیق اعم از مفاهیم و مبانی تئوریک و پیشینههای مربوط به تحقیقات انجام شده میپردازد.
فصل سوم به تشریح روش اجرای تحقیق اختصاص دارد.
فصل چهارم به تجزیه و تحلیل دادههای جمعآوری شده و نتایج بررسی آزمون فرضیهها اختصاص دارد.
فصل پنجم به تلخیص و جمع بندی تحقیق، نتیجهگیری و ارائه پیشنهادات جهت استفادهکنندگان از تحقیق و تحقیقات آتی اختصاص دارد.
فصل دوم:
ادبیات تحقیق
۲-۱. مقدمّه
فصل دوم هر پایان نامه به طور معمول اختصاص به بررسی ادبیات تحقیق موضوع و همچنین پیشینه تحقیقات انجام شده دارد که پیرامون این قضیه جزئیات این فصل شامل موارد زیر است؛
ابتدا در تشریح ادبیات تحقیق؛ هدف و مفهوم از گزارشگری مالی، استفادهکنندگان و نوع نیاز اطلاعاتی، مفهوم ارزیابی عملکرد مالی و انواع معیارهای ارزیابی عملکرد مالی به تفکیک مورد تشریح قرار گرفتهاند.
سپس مفاهیم مربوط به معیارهای سود آوری شرکت، ارزش بازار شرکت و همچنین سیاست تقسیم سود شرکت به تفضیل مورد تشریح قرار گرفته است و در ادامه نقش مدیریت در گزارشگری، مفهوم مدیریت سود و روشها و انگیزه های و ابزار اندازهگیری مدیریت سود که خود تشریحی از اقلام تعهدی اختیاری و کیفیت این اقلام است به همراه جزئیات آن مورد تشریح قرار گرفته است.
در انتها نیز پیشینه تحقیقات داخلی و خارجی انجام شده مورد اشاره قرار گرفته شده است.
۲-۲. اهداف گزارشگری مالی
صورتهای مالی گزارشهای حسابداری هستند که توسط یک شرکت به طور دورهای (معمولا سه ماه یا سالیانه) منتشر میشوند اطلاعات عملکردی گذشته و همچنین تصویری از داراییهای شرکت و تأمین مالی برای آن داراییها را ارائه میدهند (بِرک و همکاران 2012: 18). این موضوع برای شرکتهای سهامی عام که با توجه به شرایط و قوانین وضع شده هر کشور ملزم به ارائه و بایگانی اطلاعات خود در کمسیون اوراق بهادار و بورس46مربوطهشان هستند مصداق دارد که در این بین می بایست گزارشهای حسابداری با توجه به یک سری اهداف تهیه شودند که بر این اساس مبانی نظری گزارشگری مالی ایران اطلاعات ارائه شده توسط سیستم حسابداری تنها هنگامی میتواند در فرایند تصمیمگیریهای اقتصادی استفادهکنندگان مفید واقع شده مورد استفاده قرار گیرد که از حداقل استانداردهای لازم برخوردار باشد، این استانداردهای دستوری،”ویژگیهای کیفی”اطلاعات حسابداری نامیده شده میتوانند بر میزان سودمندی اطلاعات بیفزایند(اعتمادی و همکاران 1391: 102) .یعنی به نوعی هدف گزارشگری مالی، فراهم آوردن اطلاعاتی است که سرمایهگذاران، بستانکاران و سایر استفادهکنندگان را در اتخاذ تصمیمات اقتصادی یاری رساند(اعتمادی و همکاران 1391: 102).
۲-۳. استفادهکنندگان از اطلاعات مالی
استفادهکنندگان صورتهای مالی به اشخاصی اطلاق میشود که جهت رفع نیازهای اطلاعاتی متفاوت خود از صورتهای مالی استفاده میکنند، و با تجزیه و تحلیل این گزارشهای مالی قضاوتهای خود را از عملکرد مالی شرکتها انجام و در نهایت اقدام به تصمیمگیریهای اقتصادی میکنند. گروههای اصلی استفادهکننده از صورتهای مالی شامل سرمایهگذاران (اعم از سرمایهگذاران بالفعل و بالقوه)، اعتبار دهندگان(اعطا کنندگان تسهیلات مالی)، بستانکاران تجاری، تحلیلگران مالی و در نهایت مدیران شرکتها هستند.
سرمایهگذاران؛ به عنوان تأمین کنندگان سرمایه متضمن ریسک واحد تجاری و مشاورین آنها به اطلاعاتی در مورد ریسک ذاتی و بازده سرمایهگذاریهای خود می باشند. اینان به اطلاعاتی نیار دارند که بر اساس آن بتوانند در مورد خرید، نگهداری یا فروش سهام تصمیمگیری نمایند و عملکرد مدیریت واحد تجاری و توان واحد تجاری را در جهت پرداخت سود سهام مورد ارزیابی قرار دهند(سازمان حسابرسی: 756).
اعطا کنندگان تسهیلات مالی؛ علاقهمند به اطلاعاتی هستند که بر اساس آن بتوانند توان واحد تجاری را در بازپرداخت به موقع اصل و متفرعات تسهیلات دریافتی ارزیابی کنند(756).
بستانکاران تجاری؛ در غالب فروشندگان کالا و خدمات، برعکس اعطاکنندگان تسهیلات مالی به وضعیت واحد تجاری در کوتاه مدت علاقهمند هستند مگر آنکه واحد تجاری از مشتریان عمده آنان بوده و ادامه فعالیت آنان به تداوم معاملات با واحد تجاری متکی باشد(757).
تحلیلگران مالی؛ از آنجا که گاهاً سرمایهگذاران خود تجزیه و تحلیل صورتهای مالی را انجام میدهند، اما اغلب به گزارش تحلیلهای مالی کارشناسان(تحلیلگران) که در شرکتهای کارگزاری بورس و شرکتهای سرمایهگذاری فعالیت میکنند اتکا میکنند(لَشِر 2008: 64)، واین موضوعباعث میشود تحلیلگران مالی با در نظر داشتن ارتباط مستقیم از فعالیت شغلیشان با این گزارشها به عنوان یکی از استفادهکنندگان اصلی ازصورتهای مالی محسوب شوند.
مدیران؛ شرکتها به عنوان آخرین گروه از استفادهکنندگان از صورتهای مالی که خود مسئول تهیه و ارائه این گزارشها هستند، توجه خاصی به این گزارشهای میکنند مبنی بر اینکه آنها با بررسی نتایج به دنبال نقاط ضعف و قوت عملکرد خود هستند و این فرآیند به آنها نشان میدهد که در کجا بیشتر تلاش کرده تا اینکه بتوانند مشکلات را حل و عملکردشان را بهبود دهند(لَشِر 2008: 64) .
۲-۴. مفهوم ارزیابی عملکرد مالی
سنجش از میزان موفقیت یا عدم موفقیت هر فعالیتی دارای ارزش بازخوردی و بازنگری خیلی با اهمیتی است مبنی بر اینکه؛ ارزش بازخوردی مربوط به ارزیابی تصمیمات اتخاذ شده گذشته و ارزش بازنگری مربوط به ارزیابی تصمیمات در حال اتخاذ است. سنجش موفقیت یا عدم موفقیت فعالیتهای یک شرکت در قالب اصطلاح “ارزیابی عملکرد”در دو حیطه مالی و غیر مالی تعریف وشاخهبندی میشود. در حیطه عملکرد مالی شاخصهای مالی و در حیطه عملکرد غیرمالی شاخصهای غیر مالی (شاخصهای تولیدی، شاخصهای بازاریابی، شاخصهای اداری و… (مهرانی و رسائیان 1388: 94) مورد استفاده قرار میگیرند.
در حیطه مالی منظور از سنجش عملکرد شرکتها ارزیابی کلی از وضعیت مالی و نتایج عملیات ،به منظور اخذ تصمیمات منطقی است(طالب نیا و حسین پور 1389: 25) که به عنوان نیاز مشترک همه استفادهکنندگان از صورتهای مالی مورد توجه است.البته به این مفهوم که هریک از استفادهکنندگاندر تجزیه و تحلیلهای خود از صورتهای مالی شرکتها عملکرد مالی آنها را از طریق معیارهای ارزیابی عملکرد مالی مورد سنجش قرار داده و سپس با نتایج برآمده از آن تصمیمگیریهای نهایی خود را انجام میدهند.
۲-۵. انواع معیارهای ارزیابی عملکرد مالی
با توجه به اینکه سود حسابداری که با استفاده از سیستم تعهدی تهیه میشود،از نظر بسیاری از استفادهکنندگان از صورتهای مالی ،ابزاری برای سنجش عملکرد شرکتها محسوب میشود (طالب نیا و حسین پور 1389: 25)اما این سنجش و ارزیابی عملکرد
می بایست از جنبه های مختلف مورد بررسی قرار گیرد که در این رابطه تحلیلگران مالی جهت نظم بخشیدن به نیازه ای مختلف استفاده کنندگان در رابطه با مفهوم ارزیابی کلی از وضعیت مالی ونتایج عملیات به محاسبه تعدادی از نسبتهای مالی می پردازند که این نسبتها به نوعی نکات قوّت و ضعف شرکتها را خلاصه میکنند(برِلی و مِیِر47 2003: 817)، که در مفهوم کلی این نسبتهای مالی محاسبه شده به همراه ارقام نهایی هریک از گزارشهای مالی48 به عنوان معیارهای ارزیابی عملکرد مالی شرکتها49 محسوب میشوند.
در یک دستهبندی کلی، معیارهای ارزیابی عملکرد مالی به طور معمول در دوسته کلی اعم از معیارهای سنتی و معیارهای توسعه یافته نوظهور تقسیم میشوند و از آنجا که معیارهای سنتی با تاکید بر سود حسابداری هستند به عنوان معیارهای حسابداری و معیارهای توسعه یافته نوظهور که با تاکید به سود اقتصادی هستند به عنوان معیارهای اقتصادی نام برده میشوند
۲-۶. معیارهای حسابداری ارزیابی عملکرد مالی
معیارهای حسابداری ارزیابی عملکرد شامل مواردی از قبیل سود خالص شرکت و سایر ارقام از گزارشهای مالی50 به همراه نسبتهای مالی محاسبه شده است، که این نسبتهای مالی با توجه به موضوعیت خود در پنج طبقه(لَشِر 2008: 83). اعم از نسبتهای نقدینگی، نسبتهای مربوط به مدیریت داراییها، نسبتهای مربوط به مدیریت بدهیها، نسبتهای سودآوری و نسبتهای قیمت بازار تفکیک میشوند.که در یک تعریف کوتاه به شرح زیر می باشند؛
۲-۶-۱. سود خالص51
سود خالص به عنوان رقم انتهایی در صورت حساب سود وزیان، به عنوان معیاری از سودآوری شرکت در طی یک دوره محسوب می شود(برک و همکاران 2012: 33) و نشاندهنده مجموع درآمدها از حقوق صاحبان سهام یک شرکت52است(34) و به عنوان یکی از با اهمیتترین معیارهای ارزیابی عملکرد مالی مورد توجه بسیاری از استفادهکنندگان است از این بابت که این رقم در محاسبه بسیاری از معیارهای ارزیابی عملکرد مالی استفاده میشود.
۲-۶-۲. نسبتهای نقدینگی53
نسبتهای نقدینگی از جمله معیارهایی هستند که توانایی شرکت را در پرداخت بدهیهای کوتاه مدت ارزیابی میکنند(دیلِن54 و همکاران 2013: 3970)، و از توجهات اصلی، وام دهندگان و تأمین کنندگانی بشمار میرود یعنی کسانی که کالاها و خدمات را به صورت نسیه به شرکت ارائه مینمایند(لَشِر 2008: 83). از جمله این نسبتها می توان به نسبت جاری و نسبت آنی اشاره کرد.
۲-۶-۳. نسبتهای مربوط به مدیریت داراییها55
این نسبتها بیان کننده بهرهوری56 بنیادی یک شرکت هستند، که بوسیله آن آغاز فعالیت میکند(لَشِر 2008: 84)،که به تعریفی میزان موفقیت یک شرکت در ایجاد درآمد از طریق داراییهای مصرفی، دریافت مطالبات و فروش سرمایهگذاری ارزیابی میکنند(دیلِن و همکاران 2013: 3970). از جمله این نسبتها میتوان به متوسط دوره وصول مطالبات، گردش کالا، گردش دارایی ثابت و گردش مجموع داراییها اشاره کرد که مشتمل بر ترکیبی از اطلاعات ترازنامه و صورت سود و زیان هستند.
۲-۶-۴. نسبتهای مربوط به مدیریت بدهیها57
این نسبتها نشان میدهند که یک شرکت چطور از وجوه نقد افراد جهت منافع خود استفاده میکند(لَشِر 2008: 87). به بیان دیگر نشاندهنده میزان بدهی(برِلی و همکاران 2001: 135) و سنجشی از میزان اهرم مالی استفاده شده توسط شرکت هستند(138). از جمله این نسبتها میتوان به نسبت بدهی، پوشش بهره، پوشش وجه نقد و پوشش مخارج ثابت اشاره کرد.
۲-۶-۵. نسبتهای سودآوری58
نسبتهای سودآوری از مهمترین معیارهای اندازهگیری موفقیت شرکت در کسب سود هستند به نوعی که، این نسبتها میزان توانایی ایجاد سود یک شرکت را بر مبنای فروش، حقوق صاحبان سهام و داراییهای آن ارزیابی میکنند(دیلِن و همکاران 2013: 3970). همچنین این نسبتها نشاندهنده تأثیرات ترکیبی از نقدینگی، مدیریت داراییها و بدهیها روی نتایج عملیاتی هستند)اِرهارت و بیرگِم59 2011: 98( و از این جهت برای تمامی استفادهکنندگان حائز اهمیت شایانی هستند. از جمله این نسبتها میتوان به نسبت بازده فروش، بازده دارایی،نسبت بازدهی ارزش ویژه( بازده حقوق صاحبان سهام ) اشاره کرد.
۲-۶-۷. نسبتهای قیمت بازار60
این نسبتها یک راه اندازهگیری برای ارزش سهام یک شرکت نسبت به سهام دیگر شرکتها است(اِرهارت و بیرگِم 2011: 100). از آنجا که قیمت سهام منعکس کننده سودآوری شرکت، ریسک شرکت، کیفیت مدیریت و بسیاری از فاکتورهای دیگر است، میتوان گفت این نسبتها شامل معیارهایی هستند که مبتنی بر ارزیابیهای متفاوت از اکثر جنبههای عملکردی یک شرکت است. از جمله این نسبتها میتوان به نسبت قیمت بازر هر سهم به سود هر سهم، نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام(قیمت بازار هر سهم به ارزش دفتری هر سهم) ، بازده درآمدی هر سهم و قیمت بازار هر سهم اشاره کرد.
۲-۷. معیارهای اقتصادی، ارزیابی عملکرد مالی
معیارهای اقتصادی از آن جهت که بر مبنای سود اقتصادی محاسبه میشوند در مقابل معیارهای حسابداری که بر مبنای سود حسابداری محاسبه میشوند قرار دارند. مفهوم از سود اقتصای به این معنا است که وقتی شرکتها میخواهند سود خالص(بر مبنای حسابداری) محاسبه کنند ابتدا با درآمد شروع و سپس هزینههای از قبیل هزینه حقوق و دستمزد، مواد اولیه، سربار، مالیات را از آن کسر می کنند. اما یک هزینه وجود دارد که معمولاً کسر نمیشود و آن هزینه سرمایه61 است(برِلی و مِیِر 2003: 322) یعنی درست مثل اینکه شرکتها اجازه دارند استهلاک را برای داراییهایی که توسط سرمایهگذاران تأمین مالی شده، را نیز محاسبه نمایند که در تعریف کلی میتوان سود اقتصادی را به مفهوم سود خالص با در نظر گرفتن هزینه سرمایه دانست. همچنین از جمله معیارهای اقتصادی که در ارزیابی عملکرد مالی استفاده میشود میتوان به معیار ارزش افزوده اقتصادی و معیار ارزش افزوده بازار اشاره کرد.
۲-۸. معیارهای سودآوری شرکت
همان طور که درابطه با نسبتهای سود آوری اشاره شد معیارهای از قبیل بازده فروش، بازده دارایی، نسبت بازدهی ارزش ویژه ، سود هرسهم و سود تقسیمی هر سهم مورد توجه استفاده کنندگان است که هریک از این نسبتها شرکتها را از جنبه های مختلف سوآوری مورد سنجش قرار میدهد .
بازده فروش62
بازده فروش عبارت است از نسبت سود خالص به فروش خالص. این نسبت یکی از معیارهای بنیادی در سودآوری کلی یک شرکت است که میتواند درک بهتری را از توانایی مدیریت در کنترل اقلام درآمد و هزینه صورت حساب سود و زیان نشان دهد(لَشِر 2008: 90 )، با این تفسیر که بازده فروش برابر با میزان سود عملیاتی است که به ازای هر دلار(ریال) فروش بدست میآید (بادی63 و همکاران 2011: 635).
“سود خالص” /”فروش خالص” “بازده فروش=”
بازده دارایی64
بازده دارایی عبارت است از نسبت سود خالص به مجموع داراییها. این نسبت میزان تأثیر داراییها در جهت ایجاد سود را اندازهگیری میکند، بطوریکه این نسبت درآمد هر دلار(ریال) از داراییها را نشان میدهد(راس65 و همکاران 2003: 102). البته در تفسیر میزان این معیار باید توجه داشت که بالا بودن این نسبت به این معنی نیست که شرکت با خرید دارایی جدید بازده بیشتری از آن میتواند بدست آورد و بالعکس پایین بودن این نسبت دلالت از این ندارد که استفاده دارایی در جای دیگر بهتر است(برِلی و همکاران 2001: 143).
“سود خالص” /”مجموع داراییها ” “بازده دارایی=”
نسبت بازدهی ارزش ویژه66
نسبت بازدهی ارزش ویژه(بازده حقوق صاحبان سهام) عبارت است از نسبت سود خالص به حقوق صاحبان سهام(میانگین67، ابتدا68 یا انتها)، این نسبت یکی از دو فاکتوری است که در مشخص کردن نرخ رشد درآمدهای شرکت است(بادی و همکاران 2011: 633)، که مدیران مالی و تحلیلگران از آن برای ارزیابی بازده سرمایهگذاری شرکت از طریق مقایسه سود خالص شرکت با سرمایهگذاریهایشان استفاده میکنند) بِرک و همکاران 2012: 37(. همچنین این نسبت سود خالص رابه عنوان درصدی از از حقوق صاحبان سهام بیان میکند (لَشِر 2008: 90).
“سود خالص” /”میانگین حقوق صاحبان سهام” “بازده حقوق صاحبان سهام=”
سود هرسهم69
سود هر سهم یا عایدی هر سهم عبارت است از نسبت سود خالص به تعداد سهام شرکت. این نسبت میزان سود خالص بدست آمده از هر سهم عادی را اندازهگیری مینماید(کیسُو70 و همکاران 2013: 246)، و به عنوان یک معیار بالقوه برای افزایش ثروت سهامدارن و موفقیت مالی سازمان است(اوهِرا و لازدَوٌسکی 71 2000: 90). البته باید در نظر داشت که در بعضی کشورهای خارجی چنانچه شرکت اوراق بهادار قابل تبدیل به سهام عادی72 ویا حق اختیار خرید سهام73 برای کارمندانش داشته باشد دو نوع سود هر سهم(اصلی و تقلیل یافته74) محاسبه میشود. سود هر سهم تقلیل یافته اثر تبدیل اوراق بهادار قابل تبدیل به سهام عادی را نشان میدهد(بزرگ اصل 1384: 170)، همچنین مطابق قانون تجارت ایران (ماده 90) باید شرکتها حداقل 10 درصد از سود خالص را هر سال بین سهامداران توزیع کنند بنابراین در صورت عدم وجود زیان دوره، همواره سود هر سهم میان سهامداران از یک حداقل برخوردار خواهد بود(مهرانی و رسائیان 1388: 104).
“سود خالص” /”تعداد سهام عادی صادره شده” “=” سهم هر خالص سود

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید